Giáo án Ngữ văn 9 - Chủ đề: Hoạt động giao tiếp Ngữ văn 9

I. XÁC ĐỊNH, LỰA CHỌN CHỦ ĐỀ

- Chủ đề: Hoạt động giao tiếp Ngữ Văn 9

II.BƯỚC II:XÁC ĐỊNH CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ CHỦ ĐỀ

1. Kiến thức

- Hiểu khái niệm, đặc điểm, tác dụng của hoạt động giao tiếp( các p/c hội thoại, cách dẫn trực tiếp, gián tiếp và hệ thống từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt)

2. Kĩ năng

- Biết vận dụng các p/c hội thoại vào thực tiễn giao tiếp.

- Nhận biết và hiểu tác dụng của cách dẫn trực tiếp và gián tiếp, chuyển đổi lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp.

 

doc 33 trang Người đăng trung218 Ngày đăng 28/03/2017 Lượt xem 24Lượt tải 0 Download
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo án Ngữ văn 9 - Chủ đề: Hoạt động giao tiếp Ngữ văn 9", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
g giao tiÕp kh«ng nªn nãi nh÷ng ®iÒu mµ m×nh kh«ng tin lµ ®óng sù thËt.
VD1: NÕu kh«ng biÕt ch¾c: 1 tuÇn n÷a líp m×nh sÏ tæ chøc c¾m tr¹i th× em cã th«ng b¸o: ‘‘ TuÇn sau líp m×nh sÏ tæ chøc c¾m tr¹i’’ víi c¸c b¹n cïng líp kh«ng? V× sao?
VD2: NÕu kh«ng biÕt ch¾c v× sao b¹n m×nh nghØ häc th× em cã tr¶ lêi víi thÇy c« lµ b¹n Êy nghØ häc v× èm kh«ng? V× sao?
 Kh«ng tr¶ lêi khi m×nh ch­a biÕt ch¾c ch¾n
H: VËy ®iÒu cÇn tr¸nh n÷a lµ g×?
- §õng nªn nãi nh÷ng ®iÒu mµ m×nh kh«ng cã b»ng chøng x¸c thùc.
 GV: HÖ thèng kiÕn thøc phÇn 2 
 HS ®äc ghi nhí 2.
GV yªu cÇu HS t×m nh÷ng thµnh ng÷ cã néi dung liªn quan ®Õn ph­¬ng ch©m vÒ chÊt
Y/c häc sinh ®ãng vai t×nh huèng c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i nãi trªn
*KÕt luËn: Khi giao tiÕp cÇn tu©n thñ c¸c ph­¬ng ch©m vÒ l­îng vµ ph­¬ng ch©m vÒ chÊt ®Ó cã hiÖu qu¶ giao tiÕp cao
*H§3: Ho¹t ®éng thùc hµnh
- Mục đích hoạt động: 
+ Ph¸t hiÖn lçi liªn quan ®Õn ph­¬ng ch©m vÒ l­îng vµ chÊt
+ §iÒn tõ vµo chç trèng.
+ Gi¶i nghÜa thµnh ng÷.
- Nội dung hoạt động
+ HS trả lời các câu hỏi trong SGK
- Phương pháp- kỹ thuật
+ Phương pháp: đàm thoại, gợi mở, thực hành.
+ Kỹ thuật: HĐ nhóm.
- Thời gian - Hình thức tổ chức
+ Thời gian: 20 phút
+ Hình thức tổ chức: tập trung tại lớp học, HS làm bài tập cá nhân, nhóm trong SGK.
 HS: §äc vµ x¸c ®Þnh yªu cÇu cña bµi tËp.
- H§ c¸ nh©n 
=> Kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m vÒ l­îng ( nãi thõa ).
 HS ®iÒn tõ thÝch hîp vµo chç trèng.
 H§ c¸ nh©n 
HS: §äc vµ x¸c ®Þnh yªu cÇu cña bµi tËp.
H§N bµn (2’)
HS tr×nh bµy, GV nhËn xÐt KL
 HS: §äc vµ x¸c ®Þnh yªu cÇu cña bµi tËp.
 HS: TLN 5 phót (3 nhãm)
- C¸c nhãm tr×nh bµy kÕt qu¶.
- GV: NhËn xÐt chung ghi kÕt qu¶ trªn b¶ng phô
* KÕt luËn: CÇn chó ý khi giao tiÕp ph¶i tu©n thñ c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i ®Ó hiÖu qu¶ giao tiÕp cao.
I/ Ph­¬ng ch©m vÒ l­îng
1/ Bµi tËp
a. Bµi tËp 1 ( SGK - Tr 8 )
- C©u tr¶ lêi cña Ba kh«ng ®¸p øng ®­îc néi dung mµ An cÇn biÕt.
- §iÒu mµ An muèn biÕt: Mét ®Þa ®iÓm cô thÓ nµo ®ã.
b. Bµi tËp 2:( SGK - Tr 9 )
- ChØ cÇn hái: B¸c cã thÊy con lîn nµo ch¹y qua ®©y kh«ng?
- Tr¶ lêi: Tõ n·y ®Õn giê t«i ch¼ng thÊy con lîn nµo ch¹y qua ®©y c¶.
2/ Ghi nhí 1( SGK - Tr 9 ).
II/ Ph­¬ng ch©m vÒ chÊt
1/ Bµi tËp
 §äc truyÖn c­êi( SGK - Tr 9)
 TruyÖn phª ph¸n tÝnh nãi kho¸c.
2/ Ghi nhí 2 (SGK - Tr10 )
III/ LuyÖn tËp
1/ Bµi tËp 1 ( T10 )
a/ Th«ng tin thõa: Nu«i ë nhµ v× gia sóc ®· cã nghÜa lµ thó nu«i trong nhµ.
b/ Th«ng tin thõa: Hai c¸nh v× tÊt c¶ c¸c loµi chim ®Òu cã 2 c¸nh.
2/ Bµi tËp 2 ( T10 )
 a/ Nãi cã s¸ch, m¸ch cã chøng.
 b/ Nãi dèi.
 c/ Nãi mß.
 d/ Nãi nh¨ng, nãi cuéi. 
 e/ Nãi tr¹ng
- Ph­¬ng ch©m héi tho¹i vÒ chÊt.
 3. Bài tËp 3/11
 Truyện thừa câu ‘‘Rồi có nuôi được không?’’. 
->Vi phạm phương châm về lượng
4/ Bµi tËp5/T11
- ‘‘¡n ®¬m nãi ®Æt’’: Vu khèng, ®Æt ®iÒu.
- ‘‘¡n èc nãi mß’’: Nãi kh«ng cã c¨n cø.
- Ăn không nói có: vu cáo, bịa đặt
- Cãi chày cãi cối: ngoan cố,không chịu thừa nhận sự thật
- Khua môi múa mép: ba hoa,khoác lác
- Nói dơi, nói chuột: nói lăng nhăng,nhảm nhí
- Hứa hươu hứa vượn: hứa hẹn một cách vô trách nhiệm, có màu sắc của sự lừa đảo
-> Vi phạm phương châm về chất
HĐ4: Hoạt động ứng dụng
- Mục đích hoạt động:
 + HiÓu ®­îc 2 ph­¬ng ch©m héi tho¹i ®· häc.
	+ Nh÷ng ®iÒu cÇn tr¸nh khi giao tiÕp 
- Nội dung hoạt động: Sưu tầm trên các phương tiện thông tin đại chúng, tài liệu sách tham khảo....
- Phương pháp – KTDH
+ Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề,
- Thời gian - Hình thức tổ chức
+ Thời gian: 1 phút
+ Hình thức tổ chức: Tự học ở nhà, qua người thân, học nhóm ngoài giờ.
HĐ5. Hoạt động bổ sung
- Mục đích hoạt động: Mở rộng kiến thức hs đã được học về các phương châm hội thoại
- Nội dung hoạt động
+ Sưu tầm trên phương tiện, TLTK...
- Phương pháp- kỹ thuật: tự nghiên cứu
- Thời gian - Hình thức tổ chức:
+ Thời gian:
+ Hình thức tổ chức: Ngoài lớp học.
GV giao nhiệm vụ, HDHS tự tìm hiểu ở nhà
Ngày giảng: 28/05/2015
Tiết 2: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI(tiếp)
Ho¹t ®éng cña GV vµ HS
Néi dung
*H§ 1: Khëi ®éng 
- Môc ®Ých cña ho¹t ®éng
+ T¹o høng thó häc tËp	
- Nội dung hoạt động: 
+ Sử dụng tình huống để giới thiệu nội dung bài học.
- Phương pháp – KTDH: đàm thoại, nêu vấn đề.
- Thời gian - Hình thức tổ chức
+ Thời gian: 2 phút
+ Hình thức tổ chức: GV giới thiệu 
 *H§ 2: H×nh thµnh kiÕn thøc míi
- Môc ®Ých cña ho¹t ®éng
+ HS nhËn biÕt ®­îc c¸c kh¸i niÖm vÒ ph­¬ng ch©m quan hÖ, ph­¬ng ch©m lÞch sù, ph­¬ng ch©m c¸ch thøc
+ Ph©n tÝch ®­îc c¸ch sö dông c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i nµy trong giao tiÕp.
+ T×m c¸ch thµnh ng÷ cã liªn quan ®Õn c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i
- Nội dung hoạt động: Cho học sinh tiếp cận với ngữ liệu: Suy nghĩ trả lời các câu hỏi để hình thành khái niệm
- Phương pháp - KTDH
+ Phương pháp: đàm thoại, phân tích, thực hành
+ KTDH: HĐ nhóm
- Thời gian - Hình thức tổ chức:
+ Thời gian: 
+ Hình thức tổ chức: tập trung tại lớp học. HS HĐ cá nhân, nhóm.....
 HS ®äc bµi tËp SGK
H: Thµnh ng÷ nµy chØ t×nh huèng héi tho¹i nh­ thÕ nµo? ®iÒu g× sÏ x¶y ra nÕu xuÊt hiÖn nh÷ng t×nh huèng héi tho¹i nh­ thÕ?
- NÕu xuÊt hiÖn nh÷ng t×nh huèng héi tho¹i nh­ thÕ con ng­êi sÏ kh«ng giao tiÕp ®­îc víi nhau, nh÷ng ho¹t ®éng cña x· héi sÏ trë nªn rèi lo¹n.
H: Qua ®ã, h·y rót ra bµi häc trong giao tiÕp?
-CÇn nãi ®óng vµo ®Ò tµi mµ héi tho¹i ®ang ®Ò cËp, tr¸nh nãi l¹c ®Ò
GV: C¸ch nãi nh­ vËy lµ ph­¬ng ch©m quan hÖ.
H:VËy em hiÓu thÕ nµo vÒ ph­¬ng ch©m quan hÖ?
 GV nhËn xÐt vµ rót ra ghi nhí.
- GV gọi hs đọc to nội dung ghi nhớ 1 SGK 
GV nhÊn m¹nh néi dung ghi nhí
H:T×m nh÷ng thµnh ng÷ cã liªn quan ®Õn ph­¬ng ch©m quan hÖ?
- HĐCN- chia sẻ
 - GV nhËn xÐt, chèt
GV ®­a thªm mét sè thµnh ng÷:
 + Trèng ®¸nh xu«i, kÌn thæi ng­îc.
 + Hái mét ®»ng, nãi mét nÎo.
- Vi ph¹m ph­¬ng ch©m quan hÖ
HS ®äc bµi tËp SGK
H: Em hiÓu 2 thµnh ng÷ trªn dïng ®Ó chØ nh÷ng c¸ch nãi nh­ thÕ nµo?
 GV liªn hÖ thùc tÕ khi HS tr×nh bµy mét vÊn ®Ò nµo ®ã theo yªu cÇu.
H: Nh÷ng c¸ch nãi ®ã cã ¶nh h­ëng ®Õn ng­êi tiÕp nhËn lêi kh«ng? ¶nh h­ëng nh­ thÕ nµo?
-> Lµm cho ng­êi nghe khã tiÕp nhËn hoÆc tiÕp nhËn kh«ng ®óng néi dung truyÒn ®¹t. 
Lµm cho giao tiÕp kh«ng ®¹t ®­îc kÕt qu¶ nh­ mong muèn.
H: Nh­ vËy ta cã thÓ rót ra bµi häc g× trong giao tiÕp?
Trong giao tiÕp, cÇn chó ý nãi ng¾n gän, rµnh m¹ch.
HS ®äc bµi tËp SGK
H: Cã thÓ hiÓu c©u trªn theo mÊy c¸ch? V× sao? §Ó ng­êi nghe kh«ng hiÓu lÇm th× ph¶i nãi nh­ thÕ nµo?
HS thảo luận áp dụng kĩ thuật khăn trải bàn (3p)
- HS điều hành
- GVNX >GVKL
- NÕu: ‘‘ truyÖn ng¾n cña «ng Êy’’ bæ nghÜa cho ‘‘nhËn ®Þnh” th× cã thÓ hiÓu theo c¸ch 1.
- NÕu (cña «ng Êy)bæ nghÜa cho (truyÖn ng¾n) th× hiÓu theo c¸ch 2.
-> §ã lµ c¸ch nãi mËp mê, ch­a râ rµng. V× thÕ trong giao tiÕp nÕu kh«ng v× mét lÝ do nµo ®ã ®Æc biÖt th× kh«ng nªn nãi nh÷ng c©u mµ ng­êi nghe hiÓu theo nhiÒu c¸ch-> kh«ng hiÓu nhau, g©y trë ng¹i lín.
 T«i ®ång ý víi nh÷ng nhËn ®Þnh cña «ng Êy vÒ truyÖn ng¾n.
H: Bµi häc rót ra tõ nh÷ng vÝ dô trªn lµ g×?
Trong giao tiÕp kh«ng nªn nãi mËp mê, kh«ng râ rµng, ng­êi nghe kh«ng hiÓu hoÆc khã hiÓu.
GV KL: C¸ch nãi ë 2 BT trªn lµ c¸ch nãi vi ph¹m ph­¬ng ch©m c¸ch thøc.
H: Em hiÓu thÕ nµo lµ ph­¬ng ch©m c¸ch thøc?
 HS ®äc to ghi nhí 2 (SGK – T 22 )
GV nªu mét sè thµnh ng÷ cã liªn quan ®Õn ph­¬ng ch©m c¸ch thøc:
 + Nãi ra ®Çu ra ®òa.
 + Nãi cã ®Çu cã cuèi. 
 HS ®ãng vai c©u chuyÖn ‘‘ Ng­êi ¨n xin.’’
H: CËu bÐ cã t×m ®­îc c¸i g× cho ng­êi ¨n xin kh«ng? CËu ®· nãi nh­ thÕ nµo? T¹i sao c¶ 2 ng­êi ®Òu c¶m thÊy m×nh ®· nhËn ®­îc tõ ng­êi kia mét c¸i g× ®ã?
( cËu bÐ kh«ng xa l¸nh, khinh miÖt «ng l·o, mµ vÉn cã th¸i ®é vµ lêi nãi hÕt søc tr©n träng vµ quan t©m)
H:Tõ ®ã, em rót ra bµi häc g× tõ c©u chuyÖn?
CÇn tÕ nhÞ, t«n träng ng­êi kh¸c khi ®èi tho¹i.
 GV: Trong giao tiÕp, dï ®Þa vÞ x· héi vµ hoµn c¶nh cña ng­êi ®èi tho¹i ntn ®i ch¨ng n÷a th× ng­êi nãi ph¶i chó ý ®Õn c¸ch nãi t«n träng ®èi víi ng­êi ®ã. Kh«ng nªn dïng lêi lÏ thiÕu lÞch sù.
- GV gọi hs đọc to nội dung ghi nhớ SGK 
H: Nªu nh÷ng thµnh ng÷ cã liªn quan ®Õn ph­¬ng ch©m lÞch sù mµ em biÕt?
 Hoa th¬m ai nì bá r¬i,
 Ng­êi kh«n ai nãi nÆng lêi lµm chi... 
GV kÕt luËn: CÇn chó ý khi giao tiÕp ph¶i tu©n thñ ®óng ph­¬ng ch©m héi tho¹i tho¹i th× giao tiÕp míi ®¹t hiÖu qu¶ cao
*H§3: Ho¹t ®éng thùc hµnh
- Mục đích hoạt động: 
Hs vận dụng kiến thức đã học vào việc giải quyết các yêu cầu của bài tập
- Nội dung hoạt động
+ HS trả lời các câu hỏi trong SGK
- Phương pháp- kỹ thuật
+ Phương pháp: đàm thoại, gợi mở, thực hành.
+ Kỹ thuật: HĐ nhóm.
- Thời gian - Hình thức tổ chức
+ Thời gian: 18 phút
+ Hình thức tổ chức: tập trung tại lớp học, HS làm bài tập cá nhân, nhóm trong SGK.
HS: §äc vµ x¸c ®Þnh yªu cÇu cña bµi tËp 1.
+ H§N 5’ (KT ®¾p b«ng tuyÕt)
-> Tr×nh bµy kÕt qu¶, NhËn xÐt, kÕt luËn.
+ Mét sè c©u kh¸c:
 Ng­êi kh«n ai nì ®ßn roi,
 Mét lêi nhÌ nhÑ h·y cßn ®¾ng cay.
 Chim kh«n kªu tiÕng r¶nh rang
Ng­êi kh«n nãi tiÕng dÞu dµng dÔ nghe.
 Vµng th× thö löa thö than
Chu«ng kªu thö tiÕng, ng­êi ngoan thö lêi
 Ch¼ng ®­îc miÕng thÞt miÕng x«i
Còng ®­îc lêi nãi cho ngu«i tÊm lßng
 Mét c©u nhÞn chÝn c©u lµnh
H. X¸c ®Þnh phÐp tu tõ cã liªn quan ®Õn ph­¬ng ch©m lÞch sù?
- VD: Thay v× chª b¹n m×nh: "B¹n viÕt bµi nµy dë qu¸!", ta nãi: "Bµi viÕt cña b¹n ch­a ®­îc hay l¾m!"
HS tù lÊy vÝ dô
 + B¹n h¸t còng kh«ng ®Õn nçi nµo. 	-> H¸t ch­a hay.
 + Em kh«ng ®Õn nçi ®en l¾m. 
-> Lµ ®en.
 HS: §äc vµ x¸c ®Þnh yªu cÇu cña bµi tËp.
 Gäi HS lªn b¶ng ®iÒn - nhËn xÐt
 HS: §äc vµ nªu yªu cÇu cña bµi tËp 4
 H§ nhãm bµn (2') – chia sẻ
GVNX, KL:
b) Trong giao tiÕp, ®«i khi v× 1 lÝ do nµo ®ã, ng­êi nãi ph¶i nãi 1 ®iÒu mµ hä nghÜ sÏ lµm tæn th­¬ng thÓ diÖn cña ng­êi ®èi tho¹i. §Ó gi¶m nhÑ ¶nh h­ëng (tu©n thñ p.ch©m lÞch sù), ng­êi nãi dïng c¸ch diÔn ®¹t trªn.
HS: §äc vµ x¸c ®Þnh yªu cÇu cña bµi tËp.
HS ho¹t ®éng c¸ nh©n - tr×nh bµy - nhËn xÐt.
I/ Ph­¬ng ch©m quan hÖ
1/ Bµi tËp
-¤ng nãi gµ, bµ nãi vÞt: mçi ng­êi nãi vÒ ®Ò tµi kh¸c nhau.
 Con ng­êi kh«ng hiÓu nhau, kh«ng ®¹t ®­îc môc ®Ých giao tiÕp.
2/ Ghi nhí 1 ( SGK -Tr 21 )
II/ Ph­¬ng ch©m c¸ch thøc
1/ Bµi tËp 
a, Bµi tËp 1
- Thµnh ng÷ 1: ChØ c¸ch nãi r­êm rµ, dµi dßng.
- Thµnh ng÷ 2: ChØ c¸ch nãi Êp óng, kh«ng thµnh lêi, kh«ng rµnh m¹ch. 
b/Bµi tËp 2 
 T«i ®ång ý víi nh÷ng nhËn ®Þnh vÒ truyÖn ng¾n cña «ng Êy.
- HiÓu theo 2 c¸ch:
+ C¸ch 1: T«i ®ång ý víi nh÷ng nhËn ®Þnh cña «ng Êy vÒ truyÖn ng¾n.
+ C¸ch 2: T«i ®ång ý víi nh÷ng nhËn ®Þnh cña c¸c b¹n vÒ truyÖn ng¾n cña «ng Êy.
2/ Ghi nhí 2 (SGK - T 22)
III/ Ph­¬ng ch©m lÞch sù
1/ Bµi tËp
 C©u chuyÖn ‘‘ Ng­êi ¨n xin.’’
 Tuy kh«ng cã cña c¶i tiÒn b¹c nh­ng hä ®· nhËn ®­îc ë nhau mét t×nh c¶m rÊt lín. §Æc biÖt sù kÝnh träng cña cËu bÐ víi «ng giµ.
2/ Ghi nhí 3 (SGK -Tr 23 )
IV/ LuyÖn tËp
1/Bµi 1 (T 23 )
a- Vån v·, niÒm në lóc giao tiÕp, chµo hái.
b- C©n nh¾c, ®¾n ®o, suy nghÜ lóc nãi n¨ng, giao tiÕp tá râ sù khiªm tèn vµ biÕt t«n träng ng­êi kh¸c.
c- ¡n nãi nhÑ nhµng, lÞch sù, tr¸nh th« lç, côc c»n.
 => Kh¼ng ®Þnh vai trß cña ng«n ng÷ trong ®êi sèng. Khuyªn con ng­êi trong giao tiÕp nªn dïng nh÷ng lêi lÏ lÞch sù nh· nhÆn.
Bµi 2 ( Tr 25 )
 PhÐp tu tõ cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn ph­¬ng ch©m lÞch sù lµ phÐp nãi gi¶m nãi tr¸nh.
Bµi 3 ( Tr 25 )
- Nãi m¸t : lÞch sù
- Nãi hít : lÞch sù
- Nãi mãc : lÞch sù
- Nãi leo : lÞch sù
- Nãi ra ®Çu ra ®òa : c¸ch thøc
4.BµitËp 4 (SGK.23+24)
a) Ng­êi nãi chuÈn bÞ mét vÊn ®Ò kh«ng ®óng vµo ®Ò tµi hai ng­êi ®ang trao ®æi , ®Ó tr¸nh cho ng­êi nghe hiÓu lµ m×nh kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m quan hÖ , ng­êi nãi dïng c¸ch diÔn ®¹t trªn 
c) C¸ch nãi nµy b¸o hiÖu cho ng­êi ®èi tho¹i biÕt ng­êi ®ã ®· kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m lÞch sù , cÇn ph¶i chÊm døt viÖc kh«ng tu©n thñ ®ã.
Bµi 5 ( T 25 )
+ Nãi b¨m nãi bæ: Nãi bèp ch¸t, xØa xãi, th« b¹o – P/C lÞch sù.
+ Nãi nh­ ®Êm vµo tai: Nãi m¹nh, 
tr¸i ý ng­êi kh¸c, khã tiÕp thu. – P/C lÞch sù.
+ Nöa óp nöa më: Nãi mËp mê, kh«ng hÕt ý – P/C c¸ch thøc.
+ Nãi nh­ dïi ®ôc chÊm m¾m c¸y: Nãi kh«ng khÐo, th« céc, thiÕu tÕ nhÞ. –P/C lÞch sù.
HĐ4: Hoạt động ứng dụng
- Mục đích hoạt động:
 + Tr¶ lêi c©u hái trong phÇn bµi tËp ®Ó thÊy ®­îc mèi quan hÖ gi÷a c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i víi t×nh huèng giao tiÕp. 
+ Tõ bµi tËp ®¸nh gi¸ ®­îc hiÖu qu¶ diÔn ®¹t ë nh÷ng tr­êng hîp tu©n thñ/ kh«ng tu©n thñ c¸c PCHT trong nh÷ng hoµn c¶nh giao tiÕp cô thÓ.
+ T×m nh÷ng t×nh huèng tu©n thñ/kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m héi tho¹i.
- Nội dung hoạt động: Sưu tầm trên các phương tiện thông tin đại chúng, tài liệu sách tham khảo....
- Phương pháp – KTDH
+ Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề,
- Thời gian - Hình thức tổ chức
+ Thời gian: 1 phút
+ Hình thức tổ chức: Tự học ở nhà, qua người thân, học nhóm ngoài giờ.
HĐ5. Hoạt động bổ sung
- Mục đích hoạt động: Mở rộng kiến thức hs đã được học về các phương châm hội thoại
- Nội dung hoạt động
+ Sưu tầm trên phương tiện, TLTK...
- Phương pháp- kỹ thuật: tự nghiên cứu
- Thời gian - Hình thức tổ chức:
+ Thời gian:
+ Hình thức tổ chức: Ngoài lớp học.
GV giao nhiệm vụ, HDHS tự tìm hiểu ở nhà
Ngày giảng: 28/05/2015
Tiết 3:CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI(tiếp)
Ho¹t ®éng cña GV vµ HS
Néi dung
*H§ 1: Khëi ®éng 
- Môc ®Ých cña ho¹t ®éng
+ T¹o høng thó häc tËp	
- Nội dung hoạt động: 
+ Sử dụng tình huống để giới thiệu nội dung bài học.
- Phương pháp – KTDH: đàm thoại, nêu vấn đề.
- Thời gian - Hình thức tổ chức
+ Thời gian: 2 phút
+ Hình thức tổ chức: GV giới thiệu 
 *H§ 2: H×nh thµnh kiÕn thøc míi
- Môc ®Ých cña ho¹t ®éng
+ HS hiÓu ®­îc mèi quan hÖ chÆt chÏ gi÷a ph­¬ng ch©m héi tho¹i vµ t×nh huèng giao tiÕp.
+ X¸c ®Þnh ®­îc nh÷ng tr­êng hîp kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m héi tho¹i.
- Nội dung hoạt động: Cho học sinh tiếp cận với ngữ liệu: Suy nghĩ trả lời các câu hỏi để hình thành khái niệm
- Phương pháp - KTDH
+ Phương pháp: đàm thoại, phân tích, thực hành
+ KTDH: HĐ nhóm
- Thời gian - Hình thức tổ chức:
+ Thời gian: 20 phút
+ Hình thức tổ chức: tập trung tại lớp học. HS HĐ cá nhân, nhóm.....
 HS ®äc vÝ dô SGK- Tr 36.
H: H·y x¸c ®Þnh c¸c nh©n vËt trong truyÖn? Anh chµng ngèc hái ng­êi ®èn cñi trong t×nh huèng nµo? Anh chµng ®ã cã tu©n thñ ®óng ph­¬ng ch©m lÞch sù kh«ng? V× sao?
- HĐCN- Chia sẻ
- Trong t×nh huèng giao tiÕp kh¸c cã thÓ coi lµ lÞch sù quan t©m ®Õ ng­êi kh¸c.
H: H·y t×m nh÷ng t×nh huèng mµ cã lêi hái th¨m kiÓu nh­ trªn ®­îc dïng mét c¸ch thÝch hîp?
a/ Mai ®Õn th¨m nhµ b¸c Hµ hµng xãm, hái:
 - D¹o nµy b¸c cã ®­îc khoÎ kh«ng ¹?
b/ ThÊy mét b¸c n«ng d©n cµy ruéng, ®ang ngåi nghØ d­íi bãng c©y bªn bê. Ba l¹i gÇn hái:
 - C«ng viÖc cña b¸c vÊt v¶ l¾m ph¶i kh«ng ¹?
H:Tõ ®ã, em cã thÓ rót ra bµi häc g× vÒ giao tiÕp?
Khi giao tiÕp cÇn chó ý tíi ng÷ c¶nh vµ t×nh huèng ®Ó tu©n thñ ®óng c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i. 
H: Em hiÓu thÕ nµo vÒ quan hÖ gi÷a ph­¬ng ch©m héi tho¹i víi t×nh huèng giao tiÕp?
- HS tr¶ lêi
- GV chèt: Khi giao tiÕp, kh«ng nh÷ng ph¶i tu©n thñ c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i mµ cßn ph¶i n¾m ®­îc c¸c ®Æc ®iÓm cña t×nh huèng giao tiÕp nh­: Nãi víi ai? Nãi khi nµo? Nãi nh»m môc ®Ých g× ?
- GV Gäi 1 hs tr×nh bµy phÇn ghi nhí.
GV. Cho hs t×m thªm c¸c vÝ dô kh¸c mµ kiÓu hái th¨m nh­ trong c©u chuyÖn nh­ng dïng mét c¸ch thÝch hîp.
HS: §äc l¹i c¸c vÝ dô trong ph­¬ng ch©m héi tho¹i SGK -Tr8,21...
H: Trong nh÷ng t×nh huèng nµo ph­¬ng ch©m héi tho¹i kh«ng ®­îc tu©n thñ? V× sao c¸c ph­¬ng ch©m ®ã kh«ng ®­îc tu©n thñ?
 + Trõ ph­¬ng ch©m lÞch sù, cßn c¸c t×nh huèng cßn l¹i ®Òu kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m héi tho¹i.
 + Do ng­êi nãi v« ý, vông vÒ, thiÕu v¨n ho¸ giao tiÕpư
 HS th¶o luËn nhãm trong 5’- Điều hành
N1,2 : t×nh huèng BT2
N3,4: : t×nh huèng BT3
N5,6 : t×nh huèng BT4
 * BT2.
H: C©u tr¶ lêi cña Ba cã ®¸p øng ®­îc th«ng tin An mong muèn kh«ng? Cã ph­¬ng ch©m héi tho¹i nµo kh«ng ®­îc tu©n thñ?
H: V× sao ng­êi nãi kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m Êy?
- V× ng­êi nãi kh«ng biÕt chÝnh x¸c chiÕc m¸y bay chÕ t¹o vµo n¨m nµo.
- Do ng­êi nãi v« ý, vông vÒ, thiÕu v¨n ho¸ giao tiÕp.
- §Ó tu©n thñ ph­¬ng ch©m vÒ chÊt ng­êi nãi ph¶i tr¶ lêi chung chung...
Ng­êi nãi ph¶i ­u tiªn cho mét ph­¬ng ch©m kh¸c
H: H·y t×m nh÷ng t×nh huèng t­¬ng tù?
a- Em cã biÕt nhµ b¹n MÈy ë ®©u kh«ng?
- ë khu vùc TrÞnh T­êng th× ph¶i.
b- C¸i ¸o nµy ®Ñp ®Êy, b¹n mua nã ë ®©u?
 - Tí mua ë chî.
 * BT3
H: Khi b¸c sÜ nãi víi mét ng­êi m¾c bÖnh nan y vÒ t×nh tr¹ng søc khoÎ th× ph­¬ng ch©m héi tho¹i nµo kh«ng ®­îc tu©n thñ?
* Ch¼ng h¹n thay v× nãi c¨n bÖnh ®ang ë giai ®o¹n nguy kÞch... b¸c sÜ ®éng viªn nÕu cè g¾ng th× bÖnh nh©n cã thÓ v­ît qua ®­îc.
H:V× sao b¸c sÜ lµm nh­ vËy? T×m nh÷ng t×nh huèng giao tiÕp kh¸c mµ ph­¬ng ch©m ®ã kh«ng ®­îc tu©n thñ?
- §ã lµ viÖc lµm nh©n ®¹o vµ cÇn thiÕt. Gióp bÖnh nh©n l¹c quan h¬n trong cuéc sèng
 - HS t×m thªm VD.
 - GV cung cÊp thªm: 
+ Khi NX vÒ h×nh thøc vµ tuæi t¸c cña ng­êi ®èi tho¹i
+ Khi ®¸nh gi¸ vÒ ng­êi kh¸c
+ Ng­êi chiÕn sÜ ch¼ng may sa vµo tay giÆc
 - GV chèt ý: Ng­êi nãi ph¶i ­u tiªn cho mét yªu cÇu kh¸c qu©n träng h¬n
* BT4
H:Khi nãi: TiÒn b¹c chØ lµ tiÒn b¹c, cã ph¶i ng­êi nãi kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m vÒ l­îng? 
H: Ph¶i hiÓu nghÜa c©u nµy nh­ thÕ nµo?
=> Nh¾c nhë con ng­êi ngoµi tiÒn b¹c ®Ó duy tr× cuéc sèngcßn cã nh÷ng mçi quan hÖ kh¸c. V× vËy kh«ng nªn v× tiÒn mµ quªn ®i tÊt c¶
VD kh¸c: ChiÕn tranh lµ chiÕn tranh; Nã vÉn lµ nã, rång lµ rång , liu ®iu lµ liu ®iu ...)
H: Qua viÖc t×m hiÓu mét sè VD, cho biÕt viÖc kh«ng tu©n thñ c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i cã thÓ b¾t nguån tõ nh÷ng nguyªn nh©n nµo?
 HS ®äc ghi nhí 2/ SGK
* KÕt luËn: ViÖc kh«ng tu©n thñ c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i lµ do mét sè nguyªn nh©n: ng­êi nãi vông vÒ, thiÕu v¨n hãa giao tiÕp, hoÆc do mét yªu cÇu kh¸c quan träng h¬n, hoÆc muèn ng­êi nghe hiÓu theo nghÜa hµm ng«n. Muèn giao tiÕp tu©n thñ theo ®óng c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i cÇn chó ý ®Õn t×nh huèng giao tiÕp
*H§3: Ho¹t ®éng thùc hµnh
- Mục đích hoạt động: 
+VËn dông lÝ thuyÕt vµo lµm c¸c bµi tËp:
+Ph¸t hiÖn lêi nãi vi ph¹m c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i
+ LÝ gi¶i ®­îc nguyªn nh©n cña viÖc vi pham ph­¬ng ch©m héi tho¹i qua mét ®o¹n v¨n cô thÓ
- Nội dung hoạt động
+ HS trả lời các câu hỏi trong SGK
- Phương pháp- kỹ thuật
+ Phương pháp: đàm thoại, gợi mở, thực hành.
+ Kỹ thuật: HĐ nhóm.
- Thời gian - Hình thức tổ chức
+ Thời gian: 15 phút
+ Hình thức tổ chức: tập trung tại lớp học, HS làm bài tập cá nhân, nhóm trong SGK.
NhËn biÕt t×nh huèng héi tho¹i kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m héi tho¹i nµo?
HS: Th¶o luËn nhãm bàn- Chia sẻ
- C¸c nhãm b¸o c¸o kÕt qu¶.
- C¶ líp nhËn xÐt -> bæ sung.
GV nhËn xÐt , kÕt luËn
H: Gi¶i thÝch viÖc kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m héi tho¹i cã chÝnh ®¸ng kh«ng? 
HS: HS nªu ý kiÕn -> nhËn xÐt, bæ sung
GV KÕt luËn.
V× kh¸ch ®Õn nhµ ai ®Òu ph¶i chµo hái chñ nhµ råi míi nãi chuyÖn. NhÊt lµ ë ®©y, th¸i ®é vµ lêi nãi cña c¸c vÞ kh¸ch thËt hå ®å, ch¼ng cã c¨n cø g× c¶.
I/ Quan hÖ gi÷a ph­¬ng ch©m héi tho¹i víi t×nh huèng giao tiÕp
1/ Bµi tËp/36
- Chµng Ngèc kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m lÞch sù mµ quÊy rèi, g©y phiÒn hµ. V× lóc ®ã ng­êi ®­îc hái ®ang tËp trung cao ®é ®Ó lµm viÖc.
- C©u hái sö dông kh«ng ®óng lóc, ®óng chç.
2/Ghi nhí 1 (Tr 36 )
II/ Nh÷ng tr­êng hîp kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m héi tho¹i
1/ Bµi tËp
 a. Bµi tËp 1/ T37
b. Bµi tËp 2/37
- C©u tr¶ lêi cña Ba kh«ng ®¸p øng nhu cÇu cña An
- Ph­¬ng ch©m vÒ l­îng kh«ng ®­îc tu©n thñ.
c. Bµi tËp 3/37
- ph­¬ng ch©m vÒ chÊt kh«ng ®­îc tu©n thñ (nãi ®iÒu m×nh kh«ng tin lµ ®óng)
- Do ng­êi nãi ph¶i ®¶m b¶o cho mét ph­¬ng ch©m héi tho¹i( ph­¬ng ch©m vÒ chÊt)
d. Bµi tËp 4/37
"TiÒn b¹c chØ lµ tiÒn b¹c"
- Nghi· t­êng minh: Kh«ng tu©n thñ p/ch©m vÒ l­îng.
- Hµm ý: §¶m b¶o tu©n thñ ph­¬ng ch©m vÒ l­îng.
- Nªn hiÓu: tiÒn b¹c chØ lµ ph­¬ng tiÖn ®Ó sèng chø kh«ng ph¶i môc ®Ých cuèi cïng cña con ng­êi.
2. Ghi nhí 2 (SGK/37 )
III/ LuyÖn tËp
Bµi 1( T 38 )
 - ¤ng bè kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m c¸ch thøc. V× mét cËu bÐ 5 tuæi kh«ng thÓ nhËn biÕt ®­îc TuyÓn tËp truyÖn ng¾n Nam Cao nh­ thÕ nµo ®Ó t×m qu¶ bãng.
 C©u nãi kh«ng râ rµng víi cËu bÐ. Nh­ng trong tr­êng hîp nh÷ng ng­êi biÕt ®äc th× th«ng tin râ rµng .
Bµi tËp 2 (T38)
- Th¸i ®é vµ lêi nãi cña Ch©n, Tay kh«ng tu©n thñ p/c lÞch sù .
- ViÖc kh«ng tu©n thñ ®ã lµ kh«ng thÝch hîp víi t×nh huèng giao tiÕp. Theo nghi thøc giao tiÕp, khi ®Õn nhµ ai, tr­íc hÕt ph¶i chµo hái chñ nhµ, sau míi ®Ò cËp ®Õn chuyÖn kh¸c. Th¸i ®é cña 4 ng­êi vµ lêi nãi giËn d÷ nÆng nÒ thËt hå ®å , kh«ng cã lÝ do chÝnh ®¸ng.
HĐ4: Hoạt động ứng dụng
Mục đích hoạt động:
+Trong nh÷ng t×nh huèng giao tiÕp ntn th× c¸c ph­¬ng ch©m héi tho¹i kh«ng ®­îc tu©n thñ? Nh÷ng tr­êng hîp kh«ng tu©n thñ ph­¬ng ch©m héi tho¹i ?	
+ T×m trong truyÖn d©n gian mét sè vÝ dô vÒ viÖc vËn dông hoÆc vi ph¹m ph­¬ng ch©m héi tho¹i trong c¸c t×nh huèng giao tiÕp cô thÓ vµ rót ra nhËn xÐt cña b¶n th©n.
- Nội dung hoạt động: Sưu tầm trên các phương tiện thông tin đại chúng, tài liệu sách tham khảo....
- Phương pháp – KTDH
+ Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề,
- Thời gian - Hình thức tổ chức
+ Thời gian: 1 phút
+ Hình thức tổ chức: Tự học ở nhà, qua người thân, học nhóm ngoài giờ.
HĐ5. Hoạt động bổ sung
- Mục đích hoạt động: Mở rộng kiến thức hs đã được học về các phương châm hội thoại
- Nội dung hoạt động
+ Sưu tầm trên phương tiện, TLTK...
- Phương pháp- kỹ thuật: tự nghiên cứu
- Thời gian - Hình thức tổ chức:
+ Thời gian:
+ Hình thức tổ chức: Ngoài lớp học.
GV giao nhiệm vụ, HDHS tự tìm hiểu ở nhà
Ngày giảng: 29/05/2015
Tiết 4: XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI
Ho¹t ®éng cña GV vµ HS
Néi dung
*H§ 1: Khëi ®éng 
- Môc ®Ých cña ho¹t ®éng
+ T¹o høng thó häc tËp	
- Nội dung hoạt động: 
+ Sử dụng tình huống để giới thiệu nội dung bài học.
- Phương pháp – KTDH: đàm thoại, nêu vấn đề.
- Thời gian - Hình thức tổ chức
+ Thời gian: 2 phút
+ Hình thức tổ chức: GV giới thiệu 
 *H§ 2: H×nh thµnh kiÕn thøc míi
- Môc ®Ých cña ho¹t ®éng
+ HS n¾m ®­îc tõ ng÷ x­ng h« vµ viÖc sö dung tõ ng÷ x­ng h«
+ HiÓu râ mèi quan hÖ chÆt chÏ gi÷a viÖc sö dông tõ ng÷ x­ng h« víi hÖ thèng giao tiÕp.
- Nội dung hoạt động: Cho học sinh tiếp cận với ngữ liệu: Suy nghĩ trả lời các câu hỏi để hình thành khái niệm
- Phương pháp - KTDH
+ Phương pháp: đàm thoại, phân tích, thực hành
+ KTDH: HĐ nhóm
- Thời gian - Hình thức tổ chức:
+ Thời gian: 20 phút
+ H

Tài liệu đính kèm:

  • docBai_2_Trong_long_me.doc